Vücudun sana ne söylüyor?
Fazla kilonun en belirgin işareti vücuttaki yağ artışıdır ancak vücudun sana başka sinyaller de veriyor olabilir.
Eğer aşağıdaki durumları sıkça yaşıyorsan, kilon sağlığını etkilemeye başlamış olabilir.1,2
Fazla kilo ve obezite nedir?
Fazla kilo ve obezite, vücutta sağlığı olumsuz etkileyecek düzeyde aşırı yağ birikmesidir ve genellikle uzun süreli takip, özen gerektiren kronik bir sağlık durumudur.1,2
Araştırmalar, fazla kilo ve obezitenin kalp-damar hastalıkları, Tip 2 diyabet (şeker hastalığı), eklem problemleri ve uyku apnesi gibi pek çok sağlık sorunu için risk faktörü olduğunu gösteriyor.1,2 Bu yüzden erken dönemde fark edip önlem almak büyük fark yaratıyor.
Yani mesele sadece tartıdaki rakam değil; fazla kilo ve obezite, vücudun genel işleyişini etkileyen bir sağlık durumudur.1,2
Bu durumu nasıl anlarsın?
"Fazla kilolu muyum yoksa obezite sınırında mıyım?" sorusunun cevabını bulmak için en yaygın kullanılan yöntem Beden Kitle İndeksi (BKİ) hesaplamasıdır.2 Bu yöntem, kilonun boyuna olan oranını baz alır.2
Kesin teşhisi doktorun koyacak olsa da sitemizdeki BKİ hesaplama aracını kullanarak; “Obezite kaç kilodan başlar?” soruna yanıt bulabilir, durumunu hemen görebilirsin.
Unutma:
Riskler BKİ’nin 30 olmasını beklemez, fazla kilo aralığında (25-29,9) başlar.2 Erken fark etmek, çözümü kolaylaştırır.
BKİ yalnızca genel bir fikir verir; kişinin kas yapısı, yağ dağılımı ve sağlık durumu gibi faktörler de önemlidir.2 Bel çevreni ölçmeyi de unutma!2
Hareketlerde Zorlanma
Yürürken, merdiven çıkarken ya da eğilip kalkarken ‘eskisi kadar rahat değilim’ diye düşünüyorsan
Çabuk Yorulma
Hafif bir tempoda bile hemen nefes nefese kalıyor veya kolayca yoruluyorsan
Fazla Terleme
Günlük işlerini yaparken bile normalden fazla terliyorsan
Horlama ve Uykusuzluk
Gece sık sık uyanıp, sabahları da tam dinlenememiş gibi kalkıyorsan
Eklemlerde Rahatsızlık
Özellikle dizlerinde ve belinde ‘bir ağırlık varmış’ gibi hissediyorsan ya da zaman zaman ağrıların oluyorsa
Tüm bu belirtiler bir sağlık profesyoneliyle konuşmanın, durumunu netleştirmene ve ne yapacağına karar vermene yardımcı olacağını gösteriyor.
Fazla kilonun karaciğer yağlanması gibi bazı olumsuz etkileri uzun süre gizli gizli ilerleyebilir.1,2 Bel çevren veya BKİ’n riskli değerlerdeyse vücudunun bu sinyalleri vermesini bekleme! Hemen bir sağlık profesyoneli ile konuş ve sağlığının olumsuz etkilenmesinin önüne geç.
Obezite ve fazla kilo neden olur?
Kilo almak tek bir nedene bağlanamaz. Sağlık otoriteleri, obezitenin genetik, çevresel ve davranışsal faktörlerin bir araya gelmesiyle ortaya çıktığını kabul eder.1
Genetik faktörler
Ailenden sana geçen özellikler, metabolizmanın nasıl çalıştığını ve vücudunun enerjiyi nasıl kullandığını etkiler.
Çevresel faktörler
Yaşadığın ortam, yiyeceğe erişimin, stres düzeyin ve uyku düzenin kilo üzerinde düşündüğünden daha etkili olabilir.
Davranışsal faktörler
Beslenme alışkanlıkların ve günlük olarak ne kadar hareket ettiğin, kilonu doğrudan şekillendirir.
Bu üç faktör birleştiğinde kilo kontrolü zorlaşabilir ama farkında olursan, bilimsel destek ve doğru alışkanlıklarla kilonu yönetmek mümkün hale gelebilir.1
OBEZİTE İLE İLGİLİ MİTLER VE GERÇEKLER
MİT 1: “Obezite çok yemek yemekten ya da az hareket etmekten kaynaklanır.”
Obezite; genetik, çevresel, hormonal ve davranışsal faktörlerin bir araya gelmesiyle oluşan karmaşık bir durumdur.1,2 Bu nedenle sadece ‘çok yemek’ ya da ‘tembellik’ değil; yaşam tarzı, içecek alışkanlıkları, günlük hareket, çevre, uyku gibi birçok unsurun bütünü önemlidir.¹
MİT 2: “Kilo vermek tamamen irade işidir.”
Kilo yönetimi; beslenme alışkanlıkları, içecek tercihleri, fiziksel aktivite, çevresel faktörler, stres ve uyku düzeni gibi pek çok unsurdan etkilenir.1,2 Bu nedenle kilo kontrolünü yalnızca ‘güçlü irade’ ile açıklamak mümkün değildir.1,2
Üstelik kilo verirken vücut, bu duruma karşı bazı biyolojik mekanizmaları devreye sokabilir. İştah artışı, metabolizma hızında düşüş ve hormonal düzeylerde değişiklikler de olabilir. Bütün bunlar, verilen kilo kaybının korunmasını zorlaştırabilir ve verilen kiloları geri alma ihtimalini artırabilir.1,2
MİT 3: “Yalnızca egzersizle her şeyi halledebilirim.”
Fiziksel aktivite kilo yönetiminin önemli bir parçasıdır ancak çoğu zaman tek başına yeterli olmaz. Fazla kilo ve obezite, beslenme, hareket, biyolojik mekanizmalar ve çevresel faktörlerin birlikte rol oynadığı karmaşık bir sağlık sorunudur.1,2
Bu nedenle yalnızca egzersize odaklanmak, beklenen sonucu her zaman sağlamayabilir. Kilo yönetiminde beslenme düzeni, yaşam tarzı ve gerektiğinde hekim tarafından planlanan ek tedaviler hep birlikte ele alındığında başarı şansı artar.2
Referanslar
- World Health Organization (WHO). Obesity and overweight. Fact sheet. Erişim: https://www.who.int/news-room/factsheets/detail/obesity-and-overweight. Erişim tarihi: 02.12.2025.
- Türkiye Endokrinoloji ve Metabolizma Derneği (TEMD). Obezite, Dislipidemi, Hipertansiyon Tanı ve Tedavi Kılavuzu. 2024;Erişim: http://file.temd.org.tr/Uploads/publications/guides/documents/obezitetanitedavikilavizu-2024.pdf. Erişim tarihi: 02.12.2025.
TR26OB00002